Dielloù evit Istor

Un million d’éléphants

Posted in Levrioù bannoù-treset with tags , , , , , , on C'hwevrer 18, 2017 by geekezig

un-million-delephantUn million d’éléphants a ginnig ur sell war istor al Laos e-kerzh an XXvet kantved. Awenet gant istor familh Vanyda, met ivez testenioù bet dastumet e-pad ur veaj du-hont, e vo tro da welet a-hed ar pajennoù istorioù buhez liesseurt. Brezelioù (Indosina, Vietnam), diktatouriezh komunour, divroañ… N’eo ket skañv an darvoudoù kontet.
Desket ‘m eus ur bern traoù diwar-benn istor al Laos met start ‘m eus kavet pas kaout ur gartenn (hag a zo er fin e gwirionez, pebezh drochez!) evit kompren pelec’h e tremene an traoù pe d’an nebeutañ pegen pell e oa ar c’hêrioù an eil re eus ar re all pe e-kichen peseurt harzoù. Ma, ma vefen fin ne vefe ket bet ken poanius. Memes kudenn ‘m eus bet gant an tudennoù, ur BERN a zo, rummadoù disheñvel eus memes familh ha peadra da vezañ kollet mik. Evidon-me e vefe bet boued evit div levrenn pe neuze e vefe bet ret chom hep kontañ traoù zo (marteze ne oa ket ezhomm komz diwar-benn al ladyboy da skouer?)…
Ma, ul levr dedennus eo memestra gant tresadennoù ha livioù a-feson. Santet e vez e oa pouezus evit Vanyda komz diwar-benn istor he familh ha bro hec’h orinoù. Marteze e vefe bet gwelloc’h dezhi sevel an istor hec’h unan?millionelephantsIstor gant Jean-Luc Cornette, tresadennoù gant Vanyda. Embannet gant Futuropolis, d’an 3 a viz Genver 2017.

The Danish Girl

Posted in Filmoù with tags , , , , , , , , on Du 15, 2016 by geekezig

the_danish_girlThe Danish Girl a ginnig deomp gouzout  hiroc’h diwar-benn Einar Wegener, deuet da vezañ Lili Elbe, ar plac’h treuzjener (oberataet, rak mod all ne gav ket din e vefe bet an hini gentañ ^^) gentañ. E Danmark e deroù an XXvet kantved e vo gwelet al livour yaouank hag e wreg o tegemer tamm-ha-tamm n’eo Einar nemet ur perzh c’hoariet gant Lili evit kavout ur plas er gevredigezh. Lipet eo ar skeudennoù, klasel red ha stumm an darvoudoù, ur film “istorel” a galite hep na vefe un taol-dreist. Dedennus e oa gwelet pegen digor a spered e oa endro Lili ha bed al livourien en Europa d’ar mare-se (bevet o deus e Pariz e-pad ur pennad). Alicia Vikander (a c’hoari Gerda, gwreg Einar) he deus plijet kalz din er film. Laouen e vefen o lenn deizlevr Lili (gwelet e vez o skrivañ anezhañ er film) hag a zo bet diazez ar romant en deus awenet ar film-mañ.
Domaj eo evel-just e vefe bet c’hoariet perzh ur plac’h treuzjener gant ur paotr, n’on ket sur e vefe prest bed ar sinema c’hoazh d’ober strivoù war an dachenn-se… Gwelet e vo. Mat e kav din lakaat ar gaoz war-se memestra.

Film sevenet gant Tom Hooper. Stadoù-Unanet Amerika, Rouantelezh-Unanet hag Alamagn, 2015, 2e.

Suffragette

Posted in Filmoù with tags , , , , , , on Here 2, 2016 by geekezig

suffragetteE Londrez e 1912 e oa ur bagad merc’hed o stourm evit ma vefe roet ar gwir d’ar merc’hed da votiñ. Lesanvet e oant ar Suffragettes. Dre vras e oant izili eus ar Women’s Social and Political Union, kaset war-raok gant Emmeline Pankhurst. Ar film a ginnig gwelet sell ur plac’h, Maud, ne oa ket en sell da stourm met a grog da verzout traoù tro-dro dezhi, en he labour, en he buhez gant he gwaz, a lak anezhi da soñjal eo pouezus en ober.
Tamm-ha-tamm e cheñch sell he gwaz, hec’h amezeien, he c’henseurte(ze)d betek bezañ dido. Ne chom ket kalz a dra dezhi, estreget ar stourm ken.
A bep seurt doareoù da stourm a vez gwelet er film : manifestadegoù met ivez harz-debriñ en toull-bac’h (n’int ket gwelet evel prizoniadezed politikel) pe c’hoazh doareoù ar polis ivez… Ur prantad resis-tre ha kentoc’h berr eus ar stourm-se a zo taolennet er film rak n’eus ket disoc’hoù fetis diouzhtu (1918 = ar gwir da votiñ evit ar merc’hed ouzhpenn 30 vloaz, 1928 = ar gwir da votiñ evit an holl verc’hed deuet). Ur film klasel e stumm met dedennus ha kentelius a-fed istor.

Film sevenet gant Sarah Gavron. Rouantelezh-Unanet, 2015, 1e46.

The Color Purple

Posted in Levrioù with tags , , , , , , , on Even 21, 2016 by geekezig

ColorPurpleEil levr klub lenn Our Shared Shelf e oa emañ ha soñjet ‘m eus n’am boa james bet tro da lenn (na da welet) an istor-mañ! Un degouezh a-feson neuze evit dizoloiñ ul levr a-bouez. Lennet ‘m eus ar romant e saozneg o soñjal ne vefe ket re start. Ne oa ket dre ret ur mennozh fin-tre rak start eo da lenn, an dudenn bennañ a ra kalz fazioù en he deizlevr/lizheroù. Ret eo bet din boaziañ d’ar gerioù skrivet rik evel ma vezent distaget ganti, pezh na oa ket anat bepred. (Efedus eo an diviz-se avat rak pa vez lennet lizheroù he c’hoar Nettie e cheñch penn-da-benn al live yezh ha geriaoueg, ar pezh a ziskouez mat nerzh an deskadurezh)
Ma. Un istor start-kennañ eo hini ar romant-mañ, istor ur plac’h zu er Stadoù-Unanet (e Georgia) a oar nebeut a draoù diwar-benn an istor, he c’horf, ar bed tro-dro. A-hed al levr e tesko Celie traoù hag e vo ur sapre emdroadur eus ur plac’h yaouank bet gwallet gant he zad, bet gwerzhet he bugale d’ur plac’h emren ha sioul ganti hec’h unan. A bep seurt traoù a vez kavet er romant, an diouer a zreuzkas eus istor an dud du e SUA (ne oar ket Celie petra eo Afrika zoken), pegen start eo ijinañ kasoni an dud o deus gwerzhet o breudeur ha c’hoarezed da vezañ sklaved ar re wenn (hep lakaat ar bec’h warno hepken ha digreskiñ kablusted ar re wenn, hañ), diouer a zeskadurezh revel (diwezhat-tre e tizolo e c’hall kaout plijadur), pouez ar relijion ha goude-se dizoloadenn e c’hall bezañ ar relijion ur gwask evit ar re zu (perak ta e vez taolennet Jezuz evel un den gwenn ha melegan?)… Ur bern danvez a zo el levr neuze.
Pouezus ‘m eus kavet e lenn, daoust ma n’eo ket bet aes bepred. Fromus-tre eo ouzhpenn, gant souezhadennoù e fin an istor. Plijet on bet gant emdroadur darempred an dudenn gant he gwaz, ur wech bet degemeret e c’halle hi kaout traoù dezhi (he labour sevel dilhad), hag e oa gouest d’en em dennañ hep sikour paotred. Kasoni he deus rak ar baotred e penn-kentañ al levr ha kompren a ra tamm-ha-tamm e oant int ivez, kollet evelti abalamour d’an nebeut a zraoù bet desket dezho. Kompren a ran e vefe gwelet al levr-se evel  klasel rak pinvidik eo, hep bezañ klemm-klemm pe re negativel. Ul levr a bouez.

Romant bet skrivet gant Alice Walker, Priz Pulitzer ar romant faltazi e 1983, bet embannet gant Harcourt Brace Jovanovich e 1982.

N’eus ket a garantez eürus

Posted in Levrioù with tags , , , , , , , on Mae 30, 2016 by geekezig

n-eus-ket-a-garantez-eurusRomant Goulc’han Kervella a zo ur romant a lak ar gaoz war un istor karantez met war an Istor dreist-holl. Tremen a ra un darn eus an darvoudoù dezrevellet kostez enez Molenez, e 1914, ha deskrivet e vez dre ar munud labour ha buhez ar vezhinaerien. Santet e vez en deus ar skrivagner klasket ur bern titouroù ral ha dedennus war an dodenn-se.
An istor karantez, etre daou baotr yaouank, a zo plijus ivez met buan eo falc’het o darempred evit kas ar baotred d’ar brezel. Ur prantad heverk eo a brezel bed kentañ evel-just hag en deus merket ur bern tud e Breizh, ouzhpenn da-se. Dedennus em boa kavet ivez al lodenn-se met kalz re hir keñveriet gant ar peurrest. Goude ur mare e seblante start din
krediñ e chomfe Jaig ken stag ouzh e garantez, gant an amzer o tremen (hag an dud o vervel tro-dro dezhañ). Un diouer a from pe plaset fall ar from a-benn ar fin (Fromet on bet muioc’h gant marv kenderv Jaig, Glaoda, eget gant tonkad ar c’houblad paotred da skouer) ? Un tamm gwan em boa kavet an displegadenn gant mamm Franz er fin ha klozet re vuan ar romant goude-se. Plijet en defe din lenn al lizheroù bet kaset gant Franz pe gouzout un tamm pezh a zo c’hoarvezet gant Jaig goude. Souezhet on da skouer ne vefe ket bet muioc’h a feulster e keñver an daou baotr (estreget feulster psikologel mamm Franz). Fin tout ar romant en doa lakaet ac’hanon da soñjal e Brokeback Mountain en un doare un tamm re splann ivez ^^. Dedennus spontus ‘m eus kavet N’eus ket a garantez eürus, ur gentel war buhez ar vezhinaerien hag hini ar soudarded e-pad ar brezel bed kentañ met blaz ar re nebeut eus tu an istor karantez, da vat! N’on ket bet dipitet neuze met o c’hortoz un dra bennak all e oan, moarvat!
Plijout a ra din golo al levr ivez ha poent e vefe din sellet ouzh Finis terrae un deiz bennak, bet kuzuliet din gant ur c’helenner skol-veur pell ‘zo koulskoude! 😀
Eil priz Dazont ar Brezhoneg (F3 hag Ofis publik ar Brezhoneg) a oa aet gant ar romant-mañ, e rann ar al levrioù faltazi.

Romant bet skrivet gant Goulc’han Kervella. Embannet gant Skol Vreizh, d’ar 16 a viz Du 2015.

Persepolis

Posted in Levrioù bannoù-treset with tags , , , , , , , on Ebrel 1, 2016 by geekezig

persepolis-goloPlijet en doa Persepolis din e stumm ur film, am boa gwelet er sinema e 2007. N’am boa ket bet tro da lenn an oberenn orin a-raok he lenn e brezhoneg avat.
Marjane Satrapi a gont he bugaleaj a-raok an dispac’h islamek en Iran (1979) ha goude-se he c’hrennardiezh ha penn-kentañ he buhez plac’h deuet. En Iran o cheñch penn-da-benn pe en Europa e vo heuliet he freder, he fersonelezh hag a bep seurt darvoudoù a-bouez bras evit an holl pe kentoc’h d’he live personel…
Kreñv ha fromus eo an istor, splannoc’h o deus seblantet temoù zo din (marteze peogwir on koshoc’h pe neuze abalamour da nerzh ar brezhoneg ?). Un dudenn a zo kreñv ha gwan war memes tro, gant sioù met kalz fent ha spered eo Marjane. Desket e vez ur bern traoù diwar-benn istor Iran kement hag heuliañ hent ur plac’h yaouank, heñvel ouzh kant mil all, forzh pelec’h er bed, neuze e vez lennet digudenn ar pajennoù niverus a ya d’ober Persepolis.
Brav eston eo al levr me gav (golo, paper hag all). Un oberenn a-bouez eo hag un drugar eo gwelet anezhi e brezhoneg. persepolis-dia

Istor ha tresadennoù gant Marjane Satrapi. Troidigezh gant Tual Kerrain ha lizherennadur gant Berc’hed Kallag. Embannet e brezhoneg gant Embannadurioù Goater, d’an 20 a viz Here 2015.

Polytechnique

Posted in Filmoù with tags , , , , , , , , on Meurzh 21, 2016 by geekezig

polytechniqueE miz Kerzu, nepell goude “deiz-ha-bloaz” an darvoud an hini ‘m eus sellet ouzh Polytechnique a ziskouez ar gwalldaol gourelour bet c’hoarvezet e skol Polytechnique Montreal d’ar 6 a viz Kerzu 1989. Heuliet e vez ur plac’h yaouank (n’eo ket ur plac’h wir), ur mignon dezhi hag un tamm ar sponter. Ur film e gwenn-ha-du eo gant div lodenn splann. Unan e-pad an darvoud, ar beurevezh-se, gant ar studierien er skol-veur, an erc’h, an dud o tec’hout, an harozez oc’h ober van bezañ marv evit chom bev, e mesk korfoù ar merc’hed bet lazhet hag all. Hag ul lodenn kalz diwezhatoc’h gant pouez an darvoud-se evit reoù a zo chomet bev da c’houde.
Efedus-tre ha spontus eo al lodenn gentañ a ziskouez en un doare un tamm yen an darvoudoù. An eil lodenn avat n’am eus ket kavet ken dedennus, pell alese. E gwirionez em befe kavet gwelloc’h ur film berr gant al lodenn gentañ hepken, zoken ma seblantfe un tamm trumm ha start. A bouez eo me gav kaout un testeni er stumm-se eus ar gwalldaol spontus-se (muntret ez eus bet 14 flac’h ha gloazet 14 den, pevar paotr en o-zouez). En eil lodenn e vez ijinet traoù psikologel tro-dro da div dudenn. Me gave gwelloc’h an doare ma tiskouez al lodenn gentañ un den sot ha leun a gasoni ouzh ar merc’hed, ur plac’h gant un dazont brav dirazi hag ur paotr a glask reiñ sikour hag an holl dud tro-dro, falc’het o dazont diganto. Marteze en defe manket a from? Evidon-me en deus an eil lodenn pounneraet ha disteraet nerzh testeni an darvoud.

Film sevenet gant Denis Villeneuve. Kanada, 2009, 1e17.

%d bloggers like this: